In deze whiteboardanimatie presenteer ik 5 principes om sociale duurzaamheid te bereiken. Dit zijn de bevindingen van een groep onderzoekers in Zweden die wilden begrijpen welke omstandigheden sociale systemen kunnen aantasten, waardoor we sociale duurzaamheid niet bereiken.
We weten dat mensen afhankelijk zijn van ecologische en sociale systemen om in hun behoeften te voorzien. Uit eerder onderzoek begrijpen we redelijk goed hoe ecologische systemen functioneren en via welke basismechanismen de mensheid ze stelselmatig beschadigt. Maar hoe zit het met sociale systemen?
Enkele jaren geleden ging een groep onderzoekers in Zweden op zoek naar het antwoord. Dit is het verhaal van wat ze ontdekten.
Een sociaal systeem bestaat uit mensen die via relaties en interacties met elkaar verbonden zijn. Denk aan een stad, van bovenaf gezien, met mensen die hun dagelijkse leven leiden. Zie je het fijne web dat hun interacties weven?
De video's zijn gemaakt door Alexandre Magnin, op basis van jarenlange ervaring met tekenen en als duurzaamheidsadviseur voor bedrijven en gemeenschappen: http://www.amcreative.org
Dit web van relaties verandert voortdurend. Uit individuele interacties ontstaan nieuwe eigenschappen die je niet aan de afzonderlijke mensen kunt toeschrijven en die in detail moeilijk te voorspellen zijn. Het is complex.
Individueel en collectief gedrag verandert en verschuift. Het is adaptief. Denk bijvoorbeeld aan hoe gedrag is mee veranderd met nieuwe mogelijkheden door technische innovaties. Tegenwoordig is contact via geavanceerde informatie- en communicatietechnologie heel gewoon, ook bij mensen die het grootste deel van hun leven zonder computers, tablets en mobiele telefoons hebben geleefd. Velen beginnen zelfs te vergeten hoe het dagelijks leven mogelijk was zonder zulke manieren om contact te maken.
Sociale systemen zijn dus complex en adaptief.
Deze kijk op sociale systemen geldt op alle schaalniveaus, van het mondiale sociale systeem tot kleinere, specifiekere systemen zoals landen, gemeenschappen, bedrijven en gezinnen. Het kenmerk dat zulke systemen laat functioneren en evolueren ondanks onvoorspelbare verandering, heet adaptief vermogen. Deels gaat het om het vermogen van het systeem om belasting te weerstaan tot bepaalde grenzen, en deels om het vermogen om zich te reorganiseren of te transformeren als die grenzen worden overschreden, en toch de essentiële functies te blijven vervullen.
De onderzoekers wezen een aantal essentiële aspecten van adaptief vermogen in sociale systemen aan. Een belangrijk aspect is vertrouwen. Het is onmogelijk dat één of enkele mensen het hele complexe systeem waarvan ze deel uitmaken volledig begrijpen of sturen. Als individu moeten we vaak op anderen kunnen rekenen om beslissingen te nemen en werkbare keuzes te maken voor collectieve aanpassing. Voor effectieve aanpassing is dus vertrouwen nodig tussen mensen, en ook tussen mensen en de instituties in een gemeenschap of samenleving. Vertrouwen wordt vaak het weefsel genoemd dat een sociaal systeem bijeenhoudt.